Dziedziczenie koloru w rasie samoyed

To białe i to białe. A jak to wygląda umaszczenie samoyeda na poziomie genetyki? Dowiedz się, jak geny wpływają na umaszczenie tych pięknych psów - od czystej bieli po biszkoptowe odcienie.

Napisz do mnie
Podstawy genetyki koloru u samoyedów

Dziedziczenie koloru u samojedów jest warunkowane głównie przez geny z dwóch locci: C i S. Geny w locus C odpowiadają za wydzielanie melaniny we włosie, natomiast te w locus S za występowanie białych łat.

Locus C

Odpowiada za intensywność wydzielanego barwnika i rozjaśnienie koloru włosa

Locus S

Warunkuje występowanie białych łat i ich zasięg na ciele psa

Kombinacje genów

Różne kombinacje alleli z obu locci tworzą pełną gamę umaszczenia samojedów

Allele w locus C u samojedów

U samojedów nie występują najbardziej dominujące allele C, odpowiedzialne za pełną intensywność barwnika. Zamiast tego spotykamy dwa rodzaje alleli: Cch oraz Ce, gdzie Cch jest dominujący względem Ce.

Allel Cch

Wpływa na rozjaśnienie koloru we włosie poprzez blokowanie feomelaniny. Występuje u psów biszkoptowych, biało-biszkoptowych i kremowych.

Allel Ce

Typowy dla samojedów, odpowiada za ograniczenie wydzielania melaniny bez wpływu na pigment nosa, oczu, opuszek łap czy pazurów.

Kombinacje alleli

Różne kombinacje tych alleli (CchCch, CchCe, CeCe) determinują podstawowy kolor sierści samojeda.

Psy biszkoptowe (CchCch)
Genotyp

Psy biszkoptowe posiadają dwa allele Cch w locus C (CchCch), co daje im charakterystyczne umaszczenie.

Wygląd

Mogą być jednolicie biszkoptowe lub mieć przejaśnienia na podbrzuszu, okolicy pyska, zgięciach łap, pachwinie, u nasady ogona czy szyi.

Dziedziczenie

Przekazują potomstwu wyłącznie allel Cch, co może dawać psy biało-biszkoptowe i kremowe w zależności od partnera.

Warto zaznaczyć, że rozjaśnienia u psów biszkoptowych mogą wyglądać nawet na białe, ale jest to tylko fenotyp - genotypowo nadal jest to pies biszkoptowy. Wzorzec nie uznaje psów jednolicie biszkoptowych.

Psy kremowe (CchCe)
Genotyp

Kombinacja alleli CchCe - dziedziczą biszkoptowe umaszczenie, ale z ograniczoną produkcją melaniny

Potomstwo

Mogą dawać szczenięta genotypowo biszkoptowe, kremowe lub białe

Wygląd

Jaśniejsze niż biszkoptowe, ale z widocznym kremowym odcieniem

Pigmentacja

Zachowują normalną pigmentację nosa, oczu i opuszek łap

Psy kremowe stanowią genetyczny pomost między biszkoptowymi a białymi samojedami, łącząc cechy obu tych umaszczeni.

Psy białe (CeCe)
Genotyp CeCe

Homozygoty bez genu biszkoptowego umaszczenia

Ograniczona melanina

Gen Ce nie hamuje całkowitego wydzielania melaniny, a jedynie je ogranicza

Potomstwo

Mogą dawać psy genetycznie kremowe lub białe

Co ciekawe, pies genetycznie biały nie zawsze musi być idealnie biały. Czasem może mieć delikatne kremowe znaczenia, mimo że nie posiada genu odpowiedzialnego za biszkoptowe umaszczenie.

Locus S i łaciatość u samojedów
Allel S (dominujący)

Odpowiada za brak łaciatości - pies może być jednolicie biały lub biszkoptowy

Allel Sw

Warunkuje występowanie dużych białych łat na biszkoptowym lub kremowym tle

Kombinacja SwSw

Zawsze występuje u psów biało-biszkoptowych, które będą przekazywać łaciatość potomstwu

Zasięg białych łat u samojedów jest warunkowany przez allele w locus S, które współdziałają z genami z locus C, tworząc pełną gamę umaszczenia tych pięknych psów.

Biało-biszkoptowe samojedy
2
Możliwe genotypy

CchCch lub CchCe w locus C

1
Genotyp w locus S

Zawsze SwSw - para alleli łaciatości

100%
Przekazywanie łaciatości

Zawsze przekazują allel Sw potomstwu

Psy biało-biszkoptowe zawsze posiadają w locus S parę SwSw, więc same są łaciate i taki też allel będą przekazywały potomstwu. O ostatecznym umaszczeniu szczeniąt decydować będzie drugi allel pochodzący od partnera.

Wyzwania w określaniu genotypu
Trudności w ocenie wizualnej

Bardzo trudno ustalić genotyp samojeda patrząc jedynie na jego maść - psy o podobnym wyglądzie mogą mieć różne genotypy

Ograniczone testy genetyczne

Testy genetyczne dla samojedów nie są prowadzone na szeroką skalę, co utrudnia precyzyjne określenie genotypu

Analiza rodowodu

Pomocne może być ocenienie rodziców, dziadków oraz ich rodzeństwa pod kątem umaszczenia

Ocena potomstwa

Najlepszym sposobem określenia genotypu jest analiza umaszczenia potomstwa z różnymi partnerami

Praktyczne zastosowanie wiedzy genetycznej
Jak przewidzieć umaszczenie szczeniąt?

Znając genotypy rodziców, można z dużym prawdopodobieństwem przewidzieć możliwe umaszczenia w miocie. Na przykład, krzyżując psa białego (CeCe) z biszkoptowym (CchCch), wszystkie szczenięta będą kremowe (CchCe).

Jak określić genotyp własnego psa?

Najlepszym sposobem jest oczywiście ocena gentoypu ale można również dokonać analizy potomstwa z różnymi partnerami o znanym genotypie. Można też analizować rodowód i umaszczenie przodków oraz rodzeństwa.

Dlaczego biały samojed może mieć kremowe lub biszkoptowe znaczenia?

Gen Ce nie hamuje całkowitego wydzielania melaniny, a jedynie je ogranicza. Dlatego pies genetycznie biały (CeCe) może mieć delikatne kremowe znaczenia, mimo braku genu biszkoptowego.

Jak planować hodowlę pod kątem umaszczenia?

Mądry dobór partnerów hodowlanych, bazujący na znajomości ich prawdopodobnego genotypu, pozwala zwiększyć szanse na uzyskanie pożądanego umaszczenia u szczeniąt.