Średniej wielkości, elegancki biały, arktyczny szpic. Wizualnie sprawia wrażenie silnego, wytrzymałego, pełnego wdzięku, prężnego, dostojnego i pewnego siebie.
Charakterystyczny wyraz pyska, będący wynikiem połączenia kształtu i usytuowania oka z nieco uniesionymi kącikami warg.
Zaklasyfikowane jako psy zaprzęgowe i do towarzystwa, łączące funkcjonalność z niezwykłą urodą.
Rasa uchodziła za relatywnie zdrową. Wady rozwojowe zdarzały się rzadko i nie stanowiły większego problemu.
Samoyed nie jest rzadkim gościem w gabinecie ortopedycznym. Zdarzają się dysplazje bioder i łokci, krzywice, rotacje, urazy, zwichnięcia czy zerwania więzadeł.
Wzrost statystyczny (zwiększona populacja) lub nieprawidłowy kierunek hodowli, w tym przerastanie psów ponad wysokości określone przez wzorzec.
Dysplazja jest chorobą rozwojową o podłożu genetycznym, na której siłę objawów i stopień rozwoju wpływa również środowisko. Jest dziedziczona poligenicznie i spowodowana interakcją setek genów, z których każdy ma niewielki udział w chorobie.
Przynajmniej jedna para genów jest recesywna, a na stopień rozwoju wpływa również addycja tych genów.
Genotyp psa determinuje kształt i wielkość głowy kości udowej, głębokość panewki, muskulaturę, unerwienie oraz tempo wzrostu.
Czynniki środowiskowe nie powodują dysplazji, ale wpływają na to czy cecha się ujawni i w jakim stopniu.
Zespół wszystkich cech, które widzimy u psa. Dwa osobniki z tym samym genotypem mogą bardzo różnić się fenotypowo - jeden może być wolny od dysplazji, drugi chory w stopniu lekkim lub zaawansowanym.
Ogół genów odziedziczonych od przodków. W przypadku dysplazji fenotyp i genotyp nie są sobie równe ze względu na wpływ środowiska.
Indeks odziedziczalności dysplazji kształtuje się na poziomie 0,2-0,6, gdzie 1,0 oznacza cechę determinowaną wyłącznie przez geny, a 0,0 cechę zależną tylko od środowiska. Według badań, wprowadzona przez hodowców presja selekcyjna doprowadziła do obniżenia tego indeksu.
Używać w hodowli psów z jak największą ilością przebadanych i zdrowych przodków w rodowodzie.
Używać do hodowli osobniki, których przynajmniej 75% rodzeństwa jest zdrowych.
Przebadać przeznaczone do hodowli zwierzę u uprawnionego Lekarza Ortopedy z listy ZKwP.
Wybierać partnerów przebadanych i zdrowych, z dobrym rodowodem.
Zadbać o odpowiednie warunki dla szybko rozwijających się szczeniąt.
Informować o potencjalnych chorobach i właściwej opiece nad szczenięciem.
Sprawdzić czy rodzice szczenięcia są przebadani w kierunku dysplazji stawów przez uprawnionego lekarza.
Upewnić się, że w rodowodzie są nieliczne przypadki przodków bez badań lub z wynikiem gorszym niż HD:A-HD:B.
Sprawdzić, czy hodowca zapewnia odpowiednie środowisko dla rozwoju szczeniąt.
Zadbać o odpowiednie warunki dla szybko rozwijającego się szczeniaka w nowym domu.
Wszystkie szczenięta rodzą się ze zdrowymi stawami biodrowymi, ale pierwsze nieprawidłowości mogą powstawać już w wieku około 3 tygodni. W pierwszym miesiącu życia, za utrzymywanie głowy kości udowej odpowiada więzadło obłe.
U psów obciążonych dysplazją więzadło obłe jest zbyt krótkie, co prowadzi do nieodpowiedniego ustawienia kości udowej w panewce.
Nieprawidłowe ustawienie doprowadza do opóźnienia kostnienia i powstawania luzu w stawie.
Przez odsuwanie się kości udowej od panewki narasta nowa tkanka kostna, która ma zrekompensować luz.
Kompensacja powoduje jeszcze większe zwichnięcie i pogłębienie problemu.
Podobnie jak dysplazja biodrowa, ma podłoże genetyczne i środowiskowe.
Zaburzenie ukrwienia prowadzące do obumierania tkanki kostnej.
Aseptyczna martwica dotykająca głównie młode psy.
Problem z prawidłowym ustawieniem rzepki w rowku kości udowej.
Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa.
Istnieje też wiele chorób bez podłoża genetycznego, które mogą zaburzać rozwój szczeniaka, jak zmiany przeciążeniowe, uszkodzenia mięśni, zerwania więzadeł, złamania, skręcenia czy zwichnięcia.
Liczne badania udowadniają ogromne znaczenie prawidłowego żywienia dla rozwoju szczeniąt i ich zdrowia w dorosłym życiu. Zarówno nadmiar jak i niedobór składników odżywczych może prowadzić do chorób układu kostnego i innych układów.
Młode samoyedy mają wyższe zapotrzebowanie energetyczne niż dorosłe psy tej rasy. Ważna jest też ilość wapnia i fosforu oraz ich wzajemny stosunek.
Do trzeciego tygodnia życia szczenięta odżywiają się wyłącznie mlekiem matki lub preparatem mlekozastępczym. Siara w pierwszych dniach zapewnia pasywną ochronę immunologiczną.
Szczenięta powinny otrzymywać karmę odpowiednią dla okresu fizjologicznego lub zbilansowaną dietę domową z suplementacją.
Dzienne zapotrzebowanie energetyczne suki, w zależności od ilości szczeniąt, może wzrosnąć nawet 6-krotnie.
Minimalna dzienna dawka kwasów omega na kg masy ciała, wspierająca rozwój poznawczy szczeniąt.
Dieta suk ciężarnych i karmiących powinna być bogata w wysokiej jakości białko zwierzęce. Wzrasta też zapotrzebowanie na glukozę, która jest głównym składnikiem energetycznym dla rozwijających się płodów i produkcji laktozy. Niedobór glukozy może powodować hipoglikemię, spadek liczby urodzeń i instynktu macierzyńskiego.
RER = 70 x masa ciała psa0,75
DER = k x RER
Gdzie k to współczynnik zależny od stanu fizjologicznego psa.
- Do 4-6 miesiąca życia: k=3
- Od 8 do 12 miesiąca życia: k=2,5
- Po 12 miesiącu życia: k=1,8
Przeliczenia są uśrednione, dlatego warto nauczyć się oceniać kondycję psa. Potrzeby energetyczne zależą od różnic osobniczych - więcej kalorii potrzebują szczenięta bardzo aktywne, mieszkające na dworze, zestresowane czy reaktywne.
Szczenię karmione dobrej jakości karmą bytową nie wymaga dodatkowej suplementacji. Jednak w przypadku linii szybko rosnących i długodojrzewających można rozważyć pewne suplementy.
W suplementach dla szczeniąt szukamy: siarczanu chondroityny, siarczanu/chlorowodorku glukozaminy, kolagenu typu II (zawsze z witaminą C) oraz oleju z kryla. Należy unikać kompleksów z MSM, Boswellia serrata, wyciągiem z kory wierzby czy czarcim pazurem, które mają właściwości przeciwzapalne nieodpowiednie dla zdrowych szczeniąt.
Bardzo ważnymi elementami diety rosnących szczeniąt są wapń i fosfor oraz ich wzajemny stosunek. W przypadku samoyeda zawartość wapnia w suchej masie pokarmu powinna wynosić 0,7-1,2%, dla fosforu 0,6-1,1% (minimum 0,35%). Idealny stosunek wapnia do fosforu u rosnącego samoyeda waha się między 1:1 do 1,3:1.
Nie należy suplementować wapnia szczeniąt karmionych karmami bytowymi. W organizmie szczeniaka wapń jest wchłaniany biernie - przy odpowiedniej podaży witaminy D3, wchłonie wszystko co mu podamy, co może prowadzić do problemów zdrowotnych.
Samoyedy, jako psy białe, mają problem z syntetyzowaniem witaminy D3. Ich obfita, biała okrywa włosowa utrudnia ekspozycję na promienie ultrafioletowe. Inne przyczyny to niedobór fosforu, wapnia i zły ich stosunek oraz niska aktywność parathormonu.
- Zmiany symetryczne w obu kończynach
- Łukowate wygięcie kości na zewnątrz ("beczka") lub do wewnątrz
- Charakterystyczny sztywny chód
- Sztywność na poziomie kolana i/lub stawu skokowego
- Zaburzenie naturalnego wzorca ruchu
Choroba rozwija się już u bardzo młodych zwierząt (nawet w 2-3 miesiącu życia). Szybka reakcja i wdrożenie odpowiedniej suplementacji i fizjoterapii daje bardzo dobre rokowania - w większości przypadków udaje się przywrócić pełną sprawność stawów.
Aktywność fosfatazy alkalicznej w osoczu jest często zwiększona. Stężenia fosforu i witaminy D w surowicy mogą być poniżej normy.
Widoczne zgrubienie nasad kości i ogólne powiększenie stawu. Mniejsza przepuszczalność promieni rentgenowskich. Poszerzone i nieregularne płytki wzrostowe.
Wbrew powszechnym przekonaniom, krzywice rzadko wynikają z niedoboru wapnia w diecie, zwłaszcza przy karmieniu wysokiej jakości karmą.
Hipercalcemia (nadmiar wapnia) może dawać podobne objawy do krzywicy, ale zwapnienia są trudniejsze do leczenia - zwykle wymaga to operacji, rzadko podejmowanej u młodych szczeniąt.
Otyłość w każdym wieku jest największym wrogiem zdrowia. Szczenię musi być szczupłe. Nadmierna tkanka tłuszczowa obciąża układ ruchu, powoduje cukrzycę, obciąża układ oddechowy i krwionośny.
Dodatkowe kilogramy obciążają stawy i kości
Tkanka tłuszczowa wytwarza cytokiny prozapalne
U szczeniąt słabo rozwinięte mięśnie nie chronią układu kostnego
Zaburzenie rozkładu sił prowadzi do uszkodzeń
Samoyedy doskonale odnajdują się w każdym psim sporcie, jeśli mogą pracować razem z właścicielem. Coraz częściej, poza sportami zaprzęgowymi, widać je w dog frisbee, nose worku, obi czy agility.
Treningi sportowe odznaczają się dużymi obciążeniami, na które rozwijający się szczeniak nie jest gotowy. W okresie szczenięcym odradza się wprowadzania "ruchu przymusowego" - o intensywności decydowanej przez człowieka.
Zdrowy, naturalny ruch jest ogromnie ważny: zapobiega otyłości, wspomaga budowanie mięśni, wpływa korzystnie na trawienie i psychikę. Może też regulować tempo wzrostu u szczeniąt rosnących zbyt szybko.
Jeśli planujemy z psem sport w przyszłości, warto skontaktować się z trenerem. To najlepszy okres do budowania motywacji i wprowadzania bezpiecznych elementów danego sportu.
Powierzchnie powinny być średniotwarde i nie śliskie. Dobrze sprawdzają się podgumowane wykładziny budowlane i kordury. Nie zaleca się dużych powierzchni pokrytych drybedami.
Wybieg powinien być pokryty trawą lub niezbyt zbitą ziemią. Pod żadnym pozorem nie powinien to być beton albo kopny piasek.
Należy unikać niezabezpieczonych schodów wewnętrznych i śliskich nawierzchni, które mogą prowadzić do urazów i zaburzeń rozwoju.
Zapewnienie odpowiedniej ilości snu
Karmienie po przebudzeniu
Załatwianie potrzeb fizjologicznych
Aktywność po rozgrzaniu ciała
Bardzo ważne jest wprowadzenie odpowiedniej rutyny w dzień hodowlany. Szczenięta nie powinny bezpośrednio po śnie uprawiać między sobą zapasów. Po śnie maluchy powinny zjeść posiłek i załatwić się. Jeśli jedno ze szczeniąt wyspało się wcześniej i zaczepia śpiące rodzeństwo, należy odwrócić jego uwagę zabawką.
Jeśli nic niepokojącego się nie dzieje, można poczekać z badaniem RTG do zakończenia wzrostu. Problem stanowi jednak to, jak postrzegamy określenie "nic się nie dzieje" - wielu właścicieli i hodowców nie wie, na co zwracać uwagę w ruchu i postawie psa.
Badanie jest wskazane przy wszelkich niepokojących objawach, zaburzeniach symetrii ruchu czy płynności. Większość chorób wykrytych wcześnie daje szansę wdrożenia odpowiedniego leczenia, które może psa wyleczyć albo zahamować rozwój choroby.
Konsultując problemy rozwojowe należy wybierać specjalistów - ortopedów, radiologów, fizjoterapeutów, neurologów. Nie warto wykonywać badań przesiewowych w osiedlowym gabinecie weterynaryjnym bez specjalisty w danej dziedzinie.
Samoyedy zazwyczaj mają dość wysoki próg bólu, dlatego pierwsze symptomy choroby są często niezauważone przez właścicieli. Psy zwykle cierpią w ciszy, dlatego tak ważna jest uważna obserwacja.
Nawet drobne zmiany w zachowaniu, jak zaprzestanie unoszenia nogi przy siusianiu albo podnoszenie jej niżej, mogą zwiastować problemy i być sygnałem bólu. Warto zapoznać się ze skalami oceny bólu ostrego, które pokazują niespecyficzne objawy bólu u psów.
Szczenię bardzo szybko zaczyna wyrabiać sobie odpowiedni wzorzec ruchu. Już 4-tygodniowe szczenię powinno mieć odpowiednią akcję kończyn z wykrokiem właściwym dla wieku. Na różnych etapach rozwoju mogą występować luzy w stawach nadgarstkowych, kolanowych, biodrowych czy miękkość grzbietu - są to zazwyczaj typowe luzy fizjologiczne.
Pierwsze próby koordynacji ruchu, widoczna akcja kończyn z wykrokiem.
Mimo szczenięcej niezborności, ruch powinien być już dość płynny.
Widoczna poprawa koordynacji i stabilności ruchu.
Ruch zbliżony do dorosłego, choć wciąż z pewnymi luzami fizjologicznymi.
Samoyed porusza się płynnie i dość lekko jak na psa tych gabarytów. Wykrok przodu mniej więcej odpowiada wykrokowi tyłu, dzięki czemu biegnącego samoyeda można wpisać w trójkąt równoramienny.
Patrząc od przodu i od tyłu na biegnącego kłusem samoyeda, tył powinien poruszać się w linii przodu. Na śliskich nawierzchniach front może być prowadzony nieco zbieżnie a tył szerzej.
Wyraźne odciążanie jednej z kończyn. Kulawizny po wysiłku wskazują na problemy z mięśniami i ścięgnami, a po odpoczynku - na problemy z układem kostnym i stawami.
Brak wykroku kończyn tylnych, przypominający ruch królika.
Skrócenie akcji tyłu względem przodu lub odwrotnie, zaburzające równowagę ruchu.
Sztywny chód, trudności przy wstawaniu, opadanie z łoskotem na podłogę.
Jedna z teorii dotyczących wad rozwojowych mówi, że często to nieodpowiedni wzorzec ruchu inicjowany przez wady postawy jest źródłem i powodem zaburzeń rozwoju szczeniąt i juniorów, a nie odwrotnie.
Nieprawidłowe ustawienie kończyn
Nieprawidłowy wzorzec poruszania się
Zaburzenie układu sił działających na stawy
Większa podatność na urazy i zwyrodnienia
W rasie Samoyed nie brak przypadków, w których niepokojące wady postawy diagnozowane w okresie szczenięcym nie wskazywały na rozwój żadnej choroby. Psy te są zdrowe, ale przez złe ustawienie kończyn są bardziej narażone na urazy, zerwania więzadeł i zwyrodnienia stawowe w starszym wieku.
Naukowcy zauważyli, że pozycja jaką przybierają szczenięta podczas ssania sutka jest skorelowana z późniejszą tendencją do występowania dysplazji. Sugeruje się poprawienie ustawienia przy karmieniu tych szczeniąt, które notorycznie ustawiają się nieodpowiednio.
Szczenię z mocno wyciągniętymi tylnymi nóżkami, obciążającymi intensywnie rozwijające się stawy.
Szczenię z nóżkami ładnie podciągniętymi pod brzuch, co zapewnia prawidłowe obciążenie stawów.
Szczenięta wymagające pomocy w odpowiednim ustawieniu kończyn powinny być delikatnie korygowane przez hodowcę.
"Lazy sit" to charakterystyczna postawa szczeniąt (zwłaszcza zmęczonych) polegająca na siedzeniu na kościach kulszowych z puszczonymi luźno kończynami. Czasami puszczone są oba stawy, a czasami tylko na jedną stronę.
U szczeniąt jest to normalne - maluchy mają bardzo elastyczne ciałko, luźne stawy i giętkie kości. W miarę wzrostu cały aparat ruchu powinien się wzmacniać, a psiak powinien z tej postawy wyrosnąć. Jeśli tak się nie dzieje, może to być objaw choroby i bólu lub po prostu źle utrwalona postawa, którą warto skorygować.
- Równolegle ułożone stawy skokowe
- Kolana przylegające do tułowia
- Kończyny nie są puszczone luźno
- Równomierne obciążenie obu stron ciała
- Prosta postawa, bez przechylania się na bok
Regularne treningi pozycji wystawowej mogą pomóc w kształtowaniu prawidłowej postawy. Psy często uczestniczące w wystawach i odbywające treningi wystawowe kilka razy w tygodniu częściej są proste i lepiej panują nad równowagą.
Pozycja wystawowa nie jest potrzebna jedynie na wystawach. Regularne treningi tej postawy pomagają psu nauczyć się prawidłowego ustawienia ciała i panowania nad równowagą.
Równomierne obciążenie wszystkich kończyn, prosta sylwetka, głowa uniesiona, ogon w odpowiedniej pozycji.
Prawidłowe ustawienie psa wymaga delikatnego prowadzenia i nagradzania właściwej postawy.
Wczesne wprowadzanie elementów treningu wystawowego pomaga w kształtowaniu prawidłowych nawyków postawy.
Bieżnia wodna to doskonałe narzędzie do korygowania wad w prowadzeniu kończyn, takich jak zbieżne prowadzenie czy zawijanie jednej z kończyn.
Woda odciąża układ kostny przy jednoczesnym ćwiczeniu mięśni.
Psy w wodzie poruszają się bardziej świadomie - kończyny podnoszone są wyżej, ruch jest obszerniejszy, a każda łapa ustawiana z większą precyzją.
Pies uczy się panowania nad własnym ciałem i równowagą.
Poprawia się siła i wytrzymałość mięśni, zwiększa się zakres ruchu oraz zwinność.
Długie, aktywne życie bez problemów zdrowotnych
Odpowiednia postawa i wzorzec ruchu
Dostosowana do wieku i potrzeb
Bezpieczna aktywność fizyczna
Wybór zdrowych linii hodowlanych
Nie mamy zbyt wielkiego wpływu na to, jaki pakiet genów dostanie nasz pies. Mamy jednak nieograniczone możliwości wspierania jego rozwoju. Korzystając z wiedzy i dostępnych narzędzi, możemy podarować mu zdrowe i szczęśliwe, wypełnione psimi figlami i aktywnościami życie.
Poniżej przedstawiamy przykłady prawidłowego ruchu samoyedów w różnym wieku, które mogą służyć jako punkt odniesienia przy ocenie własnego psa.
Pierwsze próby koordynacji ruchu, widoczna akcja kończyn z wykrokiem odpowiednim dla wieku.
Mimo typowej szczenięcej niezborności, ruch jest już dość płynny, z dobrą koordynacją kończyn.
Płynny, lekki ruch z równym wykrokiem przodu i tyłu, tworzący charakterystyczny trójkąt równoramienny.
- Belfield WO. Chronic subclinical scurvey and canine hip dysplasia. Vet Med Small Anim Clin 1976; 74: 1399-1401.
- Bennett D. Hip dysplasia and ascorbate therapy: fact or fancy? Semin Vet Med Surg (Small Anim) 1987; 2: 152-157
- Brass W. Hip dysplasia in dogs. J Small Anim Pract 1989; 30: 166-170.
- Corley EA, Keller GG. Hip Dysplasia: A Guide for Dog Breeders and Owners, 2nd ed. Columbia, Missouri: Orthopedic Foundation of Animals, 1989.
- Hazewinkel HA. Calcium metabolism and skeletal development in dogs. In: Burger IH, Rivers JP, eds. Nutrition of the Dog and Cat. Cambridge: Cambridge Univ Pr, 1989: 293-302.
- Hazelwinkel HA, Goedegebuure SA, Poulos PW, Wolvekamp W. Influences of chronic calcium excess on the skeletal development of growing Great Danes. Am Anim Hosp Assoc 1985; 21: 377-391
- Hazewinkel HA. Skeletal diseases. In: Willis JM, Simpson KW, eds. The Waltham Book of Clinical Nutrition of the Dog and Cat. Frome, England: Butler and Tanner, 1994: 395-423.
- Janutta V, Distl O. 2006. Inheritance of canine hip dysplasia: review of estimation methods and of heritability estimates and prospects on further developments. Dtsch Tierarztl Wochenschr. 113(1):6-1226
- Kealy RD, Olsson SE, Monti KL, et aL Effects of limited food consumption on the incidence of hip dyplasia in growing dogs. J Am Vet Med Assoc 1992; 201: 857-863.
- Lavelle RB. The effects of the overfeeding of a complete balanced commercial diet to a group of growing Great Danes. In: Burger IH, Rivers JP, eds. Nutrition of the Dog and Cat. Cambridge: Cambridge Univ Pr, 1989: 303-315.
- Lingaas F, Klemetsdal G. Breeding values and genetic trend for hip dysplasia in the Norwegian Golden Retriever population. J Anim Breed Genet 1990; 107: 437-443.
- Lust G. Other orthopedic diseases: hip dysplasia in dogs. In: Slatter D, ed. Textbook of Small Animal Surgery, 2nd ed., vol 2. Philadelphia: WB Saunders, 1993: 1938-1944.
- Madsen JS, Reimann I, Svalastoga E. Delayed ossification of the femoral head in dogs with hip dysplasia. J Small Anim Pract 1991; 32: 351-354.
- Riser WH, Rhodes WH, Newton CD. Hip dysplasia. In: Newton CD, Nunamaker DM, eds. Textbook of Small Animal Orthopedics. Philadelphia: JB Lippincott, 1985: 953-980.
- Shepherd J. Canine hip dysplasia: Aetiology, pathogenesis and eradication. Aust Vet Pract 1986; 16: 71-78.
- SA Mackenzie, Oltenacu EA, Leighton W. Heritability estimate for temperament scores in German shepherd dogs and its genetic correlation with hip dysplasia. Behav Genet 1985; 15: 475-482.
- Prawidłowy ruch szczeniąt Samoyeda w wieku 4 tygodni
- Prawidłowy ruch szczeniąt Samoyeda w wieku 6 tygodni
- Ruch 4-miesięcznego szczeniaka Samoyeda
- Ruch 5-miesięcznego szczeniaka Samoyeda
- Prawidłowy wzorzec ruchu dorosłego Samoyeda
- Przykłady kulawizny u psów - diagnostyka
- Korekcja postawy "lazy sit" u szczeniąt
Kompleksowy przewodnik dla hodowców i właścicieli, pomagający zapewnić zdrowy rozwój tych pięknych, arktycznych psów. Dowiedz się jak uniknąć najczęstszych problemów zdrowotnych i zapewnić swojemu pupilowi długie, aktywne życie.